Logo

२०७९, आश्विन १३ गते बिहिवार

२०७९, आश्विन १३ गते बिहिवार

संगीतको शक्ति

संगीतको शक्ति

  • 91
    SHARES
  • संगीतको शक्ति

    पाल्पा । सारंगी, मादल, हार्मोनियम, मुर्चुङ्गालगायत दर्जन बढी वाद्यवादनका सामानले कोठा भरिएका छन्, घर वरपरको वातावरण बिहान होस् या दिउँसो, साँझ संगीतले गुञ्जयमान छ ।

    सडक नजिकै  जोडिएको घर, बाटो हिँड्ने यात्री एकछिन अडिएर मीठो संगीतको धुन सुनेर आफ्नो गन्तव्यमा पाइला बढाउँछन् । संगीतको तालमा आफ्नो जीवनको समय उत्तरार्द्धमा पुगेको अझै पत्तो छैन, टीकाराम ढकाललाई । उमेर गन्ती गर्दा उनी ठ्याक्कै ६१ वर्षमा पुगे तर संगीतले १६ वर्षे जवानीको जोशिलो पारामा संगीतको तालमा डुबुल्कु मार्छन् ।

    पाल्पाको रामपुर नगरपालिका–६ स्थित प्याक्लुका उनको दैनिकी वाद्यवादनमा बित्ने गरेको छ । कोठामा सजाएर राखिएका थरिथरिका बाजा बजाएर जीवन व्यतीत गरिरहेका छन् । ‘उमेरले छ दशक नाघिसकाे छ तर संगीतले १६ वर्षे ठिटो छुजस्तो बनायो, बाजा बजाउन भनेपछि मनभित्रै देखि नै निकै जोशिलोपन बढेर आउँछ, बुढ्यौली टेकेजस्तो लाग्दैन’, उनले भने, ‘संगीतमा रमाएर बाँच्ने नै मेरो संकल्प हो त्यसरी नै बाँचिरहेको छु,’ एउटा नशाजस्तै बनेको छ ।’

    घरमा बुबाबाट बाँसुरी बजाउने प्रेरणा पाएपछि १३ वर्षको उमेरदेखि नै वाद्यवादनमा लागेका ढकालले १७ थरिका बाजा बजाउँछन् । आफूले बजाउने सबै बाजा घरमा किनेर राखेका छन् । बाँसुरी, खैजडी, मुजुरा, मादल, माउथ हार्मोनियम, हार्मोनियम, किबोर्ड, अक्टोप्याड, मुर्चुङ्गा, पात, छ्याइछ्याइ, सहनाई, ठूलो झ्याली, शंख, डमरु, सारंगी , मोहोलीलगायतका बाजा बजाउन सिपालु छन् ।

    बिहान उठेदेखि नै साँझसम्म बाजासँगै दैनिकी बितेको छ । करिब तीन लाख बढीका वाद्यवादनका सामग्री खरिद गरेका छन् । नयाँ बाजा देख्ने बित्तिकै झिकाउने र घरमा आफैले सिक्ने गर्छन् । उनले पुराना बाजा मात्रै नभई बजारमा आएका आधुनिक खालका बाजा पनि मज्जाले बजाउने गर्छन् । लोपोन्मुख अवस्थामा रहेको पुरानो बाजा मोहोली र मुर्चङ्गा घरको दराजमा संरक्षण गरेर राखेका छन् । विशेष गरी बाँसुरी, खैजडी, मुजुरा, हार्मोनियम, सारंगी, अक्टोपसलगायतका बाजा बढी बजाउन मन पराउँछन् ।

    ‘औपचारिकरुपमा कला संस्कृति सिक्ने चाहना थियो तर त्यस समयमा वातावरण बनेन, राष्ट्रियस्तरसम्म पुगेको भए एक खालको राष्ट्रिय कलाकारको उपाधि बन्थ्यो, तै पनि स्थानीयस्तरमा नै वाद्यवादनमा भिजेको छु, यसमै सन्तुष्टि मिलेको छ, मेरो कलालाई राष्ट्रियस्तरका कलाकारले पनि चिनेर घरमा बेला–बेलामा आउने गर्नुहुन्छ,’ उनले भने ।

    मानिसका जीवनका दुःख र पीडालाई भुल्न संगीत अतिआवश्यक रहेको उनी बताउँछन् । ब्लड क्यान्सर रोगले ग्रसित उनी नियमित उपचारसँगै घरमै वाद्यवादन कार्यमा रहँदा रोगको पीडा नै भुल्दै गएको अनुभव सुनाए । करिब १६ वर्ष अघि क्यान्सर रोगले आक्रमण गरेपछि नेपाल तथा भारतका विभिन्न अस्पतालमा नियमित उपचार गरेपछि अहिले दुई वर्षयता भने रोग निको हुँदै जाँदा उपचारमा अस्पताल कम धाउनुपरेको छ ।

    करिब १४ वर्षसम्म रोगसँग जुधेका ढकालले घरको कोठामा बसेर दिनभर विभिन्न थरिका बाजा बजाउने गर्दा आफ्नो शरीरको करिब २५ प्रतिशत रोग निको हुँदै गएको अनुभूति सुनाए । सरकारले संगीतलाई संरक्षण गरिनुपर्नेछ, जसले गर्दा यस क्षेत्रमा लाग्न सबैलाई प्रेरणा मिल्नेछ । मेरो शरीरको रोग निवारण गर्ने एक चिज संगीत हो, संगीतमा भुलेपछि सबै कुरा बिर्सिर्दै गएको ढकालले बताए ।

    उनी भन्छन्, ‘बाजा बजाउँदै गर्दा रोगको पीडा कम भएको महसुस भयो, जीवनलाई भुलाउने माध्यम भनेको संगीत रहेछ, जीवनको अन्तिम समयसम्म पनि यसरी नै वाद्यवादनमा नै रमाउनेछु, यसमै जीवन आनन्दमय व्यतीत भइरहेको छ ।’ रामपुर भजनकीर्तन मण्डलीका अध्यक्षसमेत रहेका ढकालले संस्थालाई व्यवस्थित गरी यस क्षेत्रमा वाद्यवादनमा रुचि जगाउने र सिक्न चाहनेलाई संगीत सिकाउने लक्ष्यका साथ सामाजिक कार्यमा उनी सक्रिय भएर लागेका छन् । अहिले यस क्षेत्रमा युवा उनकै कलाबाट प्रभावित भएर विभिन्न थरिका बाजा बजाउने र भजनकीर्तनमा सहभागी हुने गरेका छन् ।

    संगीत अपार चिज हो, जतिसुकै मानिस पढेर विद्वान् भए पनि जीवन जिउने यो अति आवश्यक पर्ने उनको भनाइ छ । उन समूहमा गाउँघरमा हुने धार्मिक तथा शुभकार्य, विभिन्न सभा समारोह, मेला महोत्सव, सांस्कृतिकलगायतका विभिन्न कार्यमा वाद्यवादनमा सरिक हुँदै आएका छन् ।  पाल्पा, स्याङ्जा, तनहुँ, रुपन्देही, गुल्मी, कास्की, नवलपरासी, गोरखा, लमजुङ, बाग्लुङ, महेन्द्रनगर, सुर्खेत, काठमाडौं, चितवनलगायतका विभिन्न जिल्लामा वाद्यवादनका निम्ति उनी पुगेका छन् ।

    पुराना मौलिक बाजा बजाउने कलाकारसँग नगरको कला संस्कृतिको विकासमा स्थानीय सरकारले छलफल तथा सुझाव माग गरेमा यस क्षेत्रको विकास हुने थियो तर कला संस्कृति संरक्षणमा नागरिकले अनुभूति हुने खालको काम नगरेकोमा भने उनी चिन्तित छन् । घरमा युवा वाद्यवादन सिक्न बेला–बेलामा आउने गरेकाले आफूमा भएको कला, संस्कृति नयाँ पुस्तालाई सिकाउने र हस्तान्तरण गर्ने उनको इच्छा छ । संगीत जीवन जिउने एउटा शक्ति मात्रै नभई यसको मीठो ध्वनिले पारिवारिक वातावरण रमाइलो र खुसी बनाएको बताउँछिन् उनकी श्रीमती विष्णुमाया ढकाल ।

    ‘मैले जाने बुझेदेखि नै वाद्यवादनमा बढी सौखिन हुनुहुन्छ, घरपरिवारको कुनै तनाव छैन, सबै जिम्मेवारी मैले सम्हालेको छु, उनको दैनिकी वाद्यवादनमा नै बितिरहेको छ’, उनले भनिन् । संगीतले धेरै मानिसलाई बाँच्ने प्रेरणा र दुःख पीडा भुल्न सिकाउँछ । संगीतको शक्ति एउटा आवाज, भाषा वा बोलीजस्तै हो । यसमा इमोसन र भावना हुन्छ । संगीतको स्केल, धुन, पद्धति, शैली निकै बेग्लै हुन्छ, जसलाई महसुस गर्न सकिन्छ, शब्दमा भन्न सकिँदैन । अद्भूत आनन्दमय हुन्छ साङ्गीतिक संसार ।

    संगीतले क्षणिक मनोरञ्जन दिनेमात्र होइन यसले चिरस्थायीरूपमा आनन्दसमेत दिन्छ । आत्मसुखको मूल स्रोत नै संगीत हो । भक्तिमार्गको अभिन्न अंग नै संगीत हो । मान्छेले मात्र संगीतमा आत्मसुख पाउँदैनन् । पशुपन्छीलाईसमेत मोहित पार्ने खुबी संगीतमा छ ।

    सम्बन्धित समाचार
    धेरै पढिएको

    Copyright © All right reserved to webtvkhabar.com Site By: SobizTrend Technology