काठमाडौं । ‘कस्तो आङ्नै जिरिङ् भो । दसैँमा एकपटक भूँइ छोड्नुपर्छ रे, यहीँ भएर पिङको झल्को मेटियो बाई ।’ बञ्जी परिसरमा रहेको गुलेली पिङमा मच्चिएर ओर्लिएकी पर्वत कुश्मा बजारकी शर्मिला श्रेष्ठले भनिन् ।

बच्चा हुँदा बजारको टोल–टोलमा लिंग पिङ हालिन्थ्यो । सबै ठाउँमा पालो लगाएर खेल्न जान्थ्यौँ तर अहिले ती देखिन छोडेको उनले बताइन् ।

परिवारसहित जीपलाइनको ज्वाइन्ट पिङ खेल्ने तयारीमा बसेका ललितपुरका राकेश मानन्धरले भने, ‘हाम्रो दसैँमा टीका छैन । आज कुश्मा बसेर भोलि बिहान मुस्ताङ हिँड्छौँ । पहिला दसैँमा बनाइने पिङ देख्न छाडेको त धेरै वर्ष भयाे । हामी चाहीँ लिंगे पिङको मज्जा अब यही पिङमा लिन जाँदैछौँ । हल्का डर लागिरहेको छ ।’

पर्वतमा द क्लिफ प्रालिले बञ्जीसँगै गुलेली पिङ पनि सञ्चालन गर्दै आएको छ । बञ्जी गर्न डर मान्ने र थोरै पैसामा कालीगण्डकी नदीलाई उचाइबाट रोमाञ्चित तरिकाले नियाल्न चाहनेको रोजाइँमा गुलेली पिङ पर्ने गरेको छ ।

अर्को हार्नेस जीपलाइन परिसरमा रहेको दुईजना साथमै खेल्न सकिने ज्वाइन्ट पिङमा पनि मान्छेले पिङको मज्जा लिइरहेका छन् । मान्छेको भीड् बढेको छ । विभिन्न ठाउँबाट दसैँ मनाउन गाउँ आएका एकपटक कुश्मा घुम्न जाउँ साहसिक खेलको मज्जा लिऔँ भन्ने देखिएको हार्नेस जीपलाइनका सञ्चालक नरेन्द्र केसीले बताए ।

दसैँं अघिसम्म सुस्ताएको पर्यटन व्यवसाय घटस्थापनको दिनदेखि चहलपहल बढ्दै गएको द क्लिफका सञ्चालक नेत्र पराजुलीले बताए । उनले भने, ‘दसैँमा एकपटक भए पनि भूँइ छाड्नुपर्छ भनेर पनि हुनसक्छ बञ्जी, स्वीङ, पिङ, स्काइ क्याफे, साइकलिङ गर्ने बढ्नुभएको छ ।’

केही वर्ष अघिसम्म पनि कुश्माका ठाउँठाउँमा बाँसका चारवटा लिङ्गा गाडेर बाबियोको लठ्ठा बाटेर पिङ हाल्ने गरिन्थ्यो । पछिल्लो समय बढ्दो शहरीकरण र आधुनिकताले पिङ संस्कृतिको महत्वलाई घटाएको पाका पुस्ताको बुझाइ छ ।

८२ वर्षका खडान्नद पौडेलले भने, ‘पिङ हाल्ने ठाउँ सबै घरले भरिएका छन् । हामीलाई बुढेसकाल लाग्यौँ भर्खरका केटा मोबाइलमा भुलेका छन् । दसैँं त विर्सन थालेका छन् अब पिङको के कुरा गर्नु र, खै । हामी एक महिना अघिदेखि दसैँको प्रतिक्षामा बस्थ्यौँ, राम्रा लुगा कहिले लाउन पाइएला, सेलरोटी मासु कहिले खाना पाइएला भनेर साथीभाइसँग कुरा गर्थ्याैँ तर अहिले याे कुरा सामान्य बन्याे ।’ 

नेपाली कांग्रेसका जिल्ला उपसभापति डा.चुँडामणि शर्माले एकहप्ता अघि चर्के पिङ, लठे पिङ टोलटोलमा हालेर एकअर्काबीच कसको पिङ राम्रो र कहाँ बढी मान्छे जम्मा भए भनेर प्रतिस्पर्धा नै हुने गरेको सम्झन्छन् ।

लोप हुँदै गएको लिंगे पिङ शहरबाट लगभग विस्थापित भइसकेको छ । युवा पनि रोजगार र अध्यनका लागि विदेश र शहर पसेका छन् । गाउँमा युवा पाउन मुस्किल भएको छ । मनोरञ्जनका विभिन्न साधन र माध्यमको विकास भएकाले पिङ खेलेर मनोरञ्नन लिनुपर्छ भन्ने कुरा युवाले मान्न छाडिसकेको उनी बताउँछन् ।

उनीहरूमा पिङ संस्कृतिलाई निरन्तरता दिनुपर्छ भन्ने सोँच पनि नदेखिएको उनले बताए । पिङका लागि आवश्यक बाँस, काठ आदि सामग्री खोज्न झन्झटिलो, पट्यार लाग्दो हुने र समूहमा काम गर्नुपर्ने हुँदा युवाहरूले त्यातातिर ध्यान नदिएको पनि उनसक्ने उनको भनाइ छ ।

कुश्माका युवा अमृतप्रसाद पौडेलले भने, ‘आफ्नो चल्दै आएको परम्परा र संस्कृतिलाई निरन्तरता दिन मन नभएको कहाँ हो र ? धेरै साथी विदेश छन् कोही सहरतिर, उही हतारहतार दसैँमा आउँछन्, गाउँमा आएपछि जुवा र खानपीनमै रमाउने भएपछि उनीहरुलाई पिङ किन चाहियो ?’